Ballad of the Witches

Kendimi bildim bileli herhangi bir sanat dalına ağzımın suyu aka aka yaklaşmışımdır. İçerilerinde ne kadar bulunabildiğim tartışılır belki ama, güzeli takdir edebilme konusunda kendime güvenirim. Bugün de buraya, en sevdiğim şeylerden birisi hakkında yazıyorum. Tiyatro.

İlk yetişkin tiyatro oyunumu izlediğimde 15 yaşındaydım. Bakırköy Belediye Tiyatroları’nın “Hizmetçiler” oyununu izlerken hissettiklerim hâlâ aklımda. Çocukluktan çıkışla değişen hayatta, liseye başlangıcımı tüylerimi diken diken eden bir oyunla beraber yapabilmek, açlığımı artırdı tiyatronun içinde olmak için. Ortaokulda yapıldı bir şeyler, eğlenildi. Lisede, yetişkinlerle, yetişkin oyunlarına girişildi. Korkak bir kız çocuğundan ilgi sever bir ergene dönüştüm sonra. Artık ergen değilim ama ilgiye olan düşkünlüğüm yakın çevrem tarafından bilinir.

Hayatımızda belirli dönüşüm noktaları vardır, bazı olaylar, tecrübeler değiştirir bizi. Kendimi belirli noktalarda cesur olarak tanımlayabileceğimi düşünüyorum. İşte bu tanımlamanın altını kazdığımızda da aslında hep, sahnede olabilmiş olmak çıkıyor karşımıza. Bu gerçeği seviyorum. Ayrıca en önemli katkılarından birisi, empati duygusunu geliştirebilmek. Farklı karakterler ve farklı hayatlara bürünürken, kendinden çok uzak olana dönüşüveriyorsun bir anda. Hiç bilmediğin, deneyimlemediğin şeyler yaratıyor sahnedeki seni ve sen, olduğun karakterlerle yeni bir dünya öğreniyorsun.

İzlediğim her oyunda, rejiyi düşünürken buluyorum kendimi. Çünkü evet, bazen sahnenin parlaklığı arkayı unutturuyor bize ama, yalnızca ışığı açıp kapamanın bile ne kadar saniyelik ve detaylı işler olduğunu görmüş birisi olarak buna gerekli önemi vermemiz gerektiğini düşünüyorum. Sahnedeki oyuncumuz bize yaşatırken hisleri, çevresindeki dünyayı, sahne arkası yaratıyor sonuçta.

Ve bir tiyatro izleyicisi olmak. Kendi yaşamımızın karmaşıklığından birkaç saat de olsa kopabilmek, dünya üzerindeki en büyük lüks ve herhangi bir tiyatro salonuna girdiğimde bu lükse sahip olabildiğim için şükretmeyi asla unutmuyorum. Genelde oyunları çok detaylı okumayı sevmem, adı ve afişi yeterince ilgi çekici geldiyse biletime bakarken bulabilirim kendimi. Sahnenin getireceklerini heyecanla beklemek daha çekici geliyor bana. Oyun saatiyle beraber de başlasın bakalım, olacak olanlara saygımız. (Evet, telefonlardan ve susabilme becerisinden bahsediyorum.)

Şu anda bir tiyatro seyircisi olarak, oyunlara çeşitli yorumlar getirebilme becerisini kazanmış olmak beni mutlu ediyor. Sahne üzerindeki hareketlerden, kostümlerden, telaffuzlardan ve hikayenin sürükleyiciliğinden bahsedebilmek için belirli bir birikime gerek yok gibi gelebilir bazı insanlara. Ben çok öyle düşünmüyorum sanırım. Çeşitli oyunlar izledikçe, ne olurla ne olmazı öğrenebiliyor insan. Sahne geçişlerinden, hangi sahnelerde izleyicinin tepkisi gelebilir veya gelmeyebilire kadar bir şeyler öğreniyoruz sonuçta.

Farklı hayatlara açılıyor gözümüz. Yaşamlar, kişilikler, tecrübeler çok farklı. İçerisine kendimizi konumladığımız konfor alanları, herkesi kapsayamaz bir hâle geliyor. Bu daraltmalar da bizi, farklılıklardan uzaklaştırıyor. İşte tiyatro da sana, senin gidemediğini getiriyor. Ve sen, sana gelenle değişiyorsun.

İzlediğim, izleyemediğim çok oyun var. Hepsinde de farklı beğenilerim var. Ama ben sanırım tek kişilik, monolog oyunlardan daha çok hoşlanıyorum. Sahnede onlarca farklı karaktere girip, tek kişi olarak devleşebilmek büyük yetenek geliyor bana. Daha çok hissedebiliyorum. Hadi bir de benimle ilgili küçük bir bilgi de geliyor, en sevdiğim oyun “Toz” oldu şimdiye kadar izlediklerimden. En etkilendiğim oydu diye düşünüyorum. Henüz bu kadar ünlenmemişken Alan Kadıköy’de 30 liraya “Gençler Ayakta” biletiyle izlemiştim ilk çıktığında. Bu kadar şey hissettirdiği için bana hem bayıldım hem de tiksindim kendisinden. Ama her tiyatroyu düşündüğümde, aklımda o oluyor genelde.

Tiyatro, yaşayan bir varlık. Değişiyor, büyüyor, bazen küçülüyor. İzlediğin her oyun, seni de değiştiriyor kendisiyle beraber. Ve sen, hayatını buna adamış sanatçılara hak vermekten başka bir şey yapamıyorsun o zaman. Sahnede olmak, sahne arkasında olmak ve sahneyi izlemek üç farklı, kendine has deneyimler. Ve bu deneyimlerin hepsini tadabilmiş birisi olarak da diyorum ki, yaşasın tiyatro!

For as long as I can remember, I’ve approached every form of art with wide-eyed admiration. Whether or not I’ve truly been immersed in it is up for debate, but I do trust my ability to appreciate beauty. Today, I’m writing here about one of my absolute favorite things: theatre.

I was 15 when I watched my first play intended for adults. I still vividly remember the feelings I had while watching The Maids by the Bakırköy Municipal Theatre. Experiencing a powerful play at the very start of high school, a time when childhood begins to slip away, only deepened my hunger to be part of theatre. We dabbled in it a bit in middle school—it was fun. But in high school, we moved into more adult territory, both in content and company. I went from being a timid girl to a teenager who craved attention. I’m not a teenager anymore, but those close to me know that my love for attention hasn’t gone away.

There are certain turning points in life—events and experiences that change us. I think I can call myself brave in specific moments, and when I dig beneath that bravery, I always seem to find the stage. I love that truth. One of theatre’s greatest gifts, after all, is how it cultivates empathy. As you step into different characters and lives, you become someone entirely unlike yourself. You start to create a version of you that’s shaped by things you’ve never known or experienced. And through those characters, you learn about a new world.

Every time I watch a play, I find myself thinking about the behind the stage. Yes, sometimes the spotlight blinds us to what’s behind the scenes, but as someone who has seen how even turning the lights on and off is a detailed, second-by-second job, I believe it deserves our full appreciation. While the actor brings the emotion to life in front of us, the world surrounding them is crafted backstage.

And then, there’s the joy of being a theatre audience member. To be able to disconnect from the mess of your own life for a couple of hours—that’s the greatest luxury in the world. And whenever I walk into a theatre, I never forget to be grateful for that gift. I’m not one to read through a play’s entire summary beforehand. If the name and the poster are intriguing enough, you might find me buying a ticket then and there. I find it more exciting to wait and see what the stage will bring. Once the play starts, I say let’s show respect to what’s to come. (Yes, I’m talking about putting your phone away and knowing how to stay silent.)

Right now, as a theatre-goer, being able to analyze and comment on plays makes me happy. Some people might think you don’t need much knowledge to talk about a performance’s movement, costumes, enunciation, or pacing. I don’t fully agree. The more plays you watch, the more you begin to understand what works and what doesn’t. You learn from the transitions, from when the audience might respond—or not respond.

Our eyes open to different lives. Different experiences, personalities, and paths. The comfort zones we place ourselves in start to feel too small to hold everyone and that narrowing is what distances us from diversity. But theatre brings to you the places you can’t go. And through what is brought to you, you change.

There are many plays I’ve watched—and many I haven’t. I have different preferences for each. But I think I enjoy one-person, monologue-based performances the most. To become dozens of characters on stage as a single actor—that’s such a powerful talent to me. I feel more. And here’s a little personal detail: the play that’s affected me the most so far is Toz (Dust). I think it’s my favorite. I saw it for the first time at Alan Kadıköy when it was still relatively unknown. I had bought a 30-lira “Youth Standing” ticket. It made me feel so much that I was both enamored and disturbed by it. But whenever I think about theatre, that play is usually the first that comes to mind.

Theatre is a living, breathing entity. It changes, it grows, and sometimes it shrinks. Every play you watch changes you along with it. And when that happens, all you can do is admire the artists who’ve devoted their lives to it. Being on stage, working behind the scenes, and watching from the seats—these are three different, unique experiences. And having had the chance to experience all three, I say with all my heart: Long live theatre!